مجالسی که در تعزیت مصائب آل الله و تکریم اهلبیت می شود از مغتنم ترین فرصتهای تبلیغی و ارشادی و فرهنگ ساز جامعه ی دینی ماست، که با توجه به پشتوانه ی اصیل و ریشه دار سنّتی و به ویژه خود جوش مردمی، می تواند در سطح کلان اثرگذار بوده و به مؤثرترین تجلی عبادات جمعی و گسترش سنت امر به معروف و نهی از منکر، در جهان تشیع مبدّل شود. پس هر گونه انحرافی در این زمینه نیز می تواند به همین میزان، حساس و مهم، فرض و دیده شود.

برخی از انواع آسیب ها

      مجالسی که در تعزیت مصائب آل الله و تکریم اهلبیت می شود از مغتنم ترین فرصتهای تبلیغی و ارشادی و فرهنگ ساز جامعه ی دینی ماست، که با توجه به پشتوانه ی اصیل و ریشه دار سنّتی و به ویژه خود جوش مردمی، می تواند در سطح کلان اثرگذار بوده و به مؤثرترین تجلی عبادات جمعی و گسترش سنت امر به معروف و نهی از منکر، در جهان تشیع مبدّل شود. پس هر گونه انحرافی در این زمینه نیز می تواند به همین میزان، حساس و مهم، فرض و دیده شود.

  آسیب های وارده بر مداحی امروز

الف ) آسیب های ظاهری (شکلی ، قالبی، فرمی )

ب) آسیب های باطنی ( محتوایی، مطلبی و ...)

ج ) آسیب هایی که مداحان را تهدید می کند.

 الف ) آسیب های ظاهری

1ـ رواج نوحه محوری و شور محوری و کم رنگ شدن روضه خوانی

2ـ اهمیت دادن صِرف به سبکهای مداحی و چگونه خواندن (اکتفا به مداحی)

3ـ موسیقی مبتذل (سبکهای تقلیدی و... ) ‌

4ـ برخورد کاسبکارانه با مجالس اهلبیت (ع)

5ـ نحوه اجرای عزاداری ها

ب) آسیب های باطنی

1ـ روضه های دروغ و بی اساس(تحریفات)

2ـ آسیب شناسی شاعران

3ـ استفاده از گویش های کوچه بازاری و لهجه ی اهل باطل

4ـ فاش خواندن مصیبت ( خواندن عین مقتل)

5ـ محو شدن برخی سنتهای پسندیده

6ـ فراموش شدن ماهیت حقیقی و ناب عزاداری

7ـ عدم توجه به مسائل اجتماعی روز

8ـ طبقه بندی مستمعان

9ـ عرفی گرایی

10ـ اظهار نظر پیرامون مسائلی که درباره ی آنها تخصص ندارند

11‌ـ پرداختن صرف به چهره ی اهلبیت(ع) .

12ـ غلو کردن

13ـ مطالب ذلت آمیز

14ـ طرح معارف اسلامی به صورت سست ( خواب و ...)

15ـ جدایی دین از سیاست

16ـ اظهار مطالب موهن ( سگ و ...)

17ـ پرداختن به آنچه مستمع بیشتر می پسندد، به جای آنچه که باید بشنود.

18ـ طفره رفتن از ذکر مصیبت برخی معصومین

 ج ) آسیب هایی که مداحان را تهدید می کند.

1ـ شهرت در مداحی

2ـ مداحی های موسمی

3ـ مداحی و خرافات

4ـ مداحی و آفات

     الف ) آسیب های ظاهری

     1ـ رواج نوحه و شور محوری و کم رنگ شدن روضه خوانی

     کسانی که تجربه مداحی دارند می دانند که خواندن نوحه ؛ اعم از زمینه، زیر، واحد و یا شور به مراتب آسانتر از خواندن مصیبت و روضه است.

در حقیقت دین پختگی و هنر و روحیات یک مداح هنگام خواندن روضه، خود را نشان می دهد. این روزها به نظر می رسد بسیاری از مداحان جوان برای میانبر رفتن این راه، از خواندن روضه و مصیبت گریزانند و ترجیح می دهند، قسمت اعظم مجلس خود را با نوحه پر کنند.

یکی دیگر از دلایل این امر، قابلیتهای زیاد نوحه برای تنوع سازی و جوش و هیجان و تحرک بیشتر آن برای جوانان است. البته بعضی مداحان عنوان
می کنند که نه خودشان و نه مستمعشان (که احتمالاً بسیار آماده و کنایه فهم است ) تاب شنیدن روضه و مقتل را ندارند و آنها هم به همین دلیل نوحه
می خوانند! بگذریم که در نوحه ها گاهی مطالبی خوانده می شود که در هیچ مقتل مکشوفی به این صراحت و بی پردگی گفته نشده است

.2ـ اکتفا به مداحی

    اگر شورهای سینه زنی با شعور گره نخورد، ماندگار نخواهد بود. در مجالس عزاداری کنونی تقریباً به مداحی و سینه زنی اکتفا شده است. مجالس عزاداری در طول تاریخ منشأ روشنگری و رهیابی به حقیقت بوده است.

خطیبان خطبه می خواندند و مرثیه سرایان مرثیه سرایی .

      پیامبر r دیدند در مسجد، دو مجلس است. یک مجلس ، آموزش دین است و مجلس دیگر دعاست. فرمودند :

   « هر دو مجلس خوب است، اینان آموزش می بینند و آموزش می دهند و آنان دعا می کنند. اینان افضلند چون من برای تعلیم مبعوث شدم آنگاه حضرت در مجلس آموزش دین نشست. مجالسی که در آن تعلیم و تعلم معارف دینی است بوستانهای بهشت است. »

پیامبر فرمودند : آنگاه که گذر به بوستانهای بهشت کردید، بهره مند شوید.گفتند: ای رسول خدا بوستانهای بهشت کجاست؟ حضرت فرمود : حلقه های یاد خدا. همانا خدا را فرشتگان بسیاری است که به دنبالحلقه های ذکر خدا می گردند و وقتی حلقه ی ذکر یافتند آنها را احاطه می کنند.[1]

     سخن از این نیست که مداحی نباشد، سخن این است که مانند گذشته هر کس کار خودش را بکند؛ خطیب برای مردم، قرآن، حدیث و فقه بگوید، مداح هم مرثیه سرایی کند. که در این صورت شعر و شعور توأم شده ، نقش آفرینی می کند و مهم تر از اینها مسأله رهبری اندیشه ی جوانان است که باید قطعاً به دست عالمان دین شناس تحصیلکرده حوزه های علمیه باشد.

3ـ موسیقی مبتذل

     یکی از مشکلات جدی مداحی های جدید رواج بی حد و حصر آهنگها و سبکهایی است که هیچ هماهنگی و نسبتی با فرهنگ اصیل اهلبیت(ع) و مجالس آنها ندارد تا جایی که متأسفانه بعضی از آهنگهای مورد استفاده مداحان کپی برداری موسیقی هایی است که شنیدن آن حرمت دارد. استفاده از این آهنگها، جدای از اینکه دون شأن حضرت ائمه و مجالس آنهاست، وقتی برای مخاطبی خوانده می شود که قبلاً ولو یک بار این آهنگ را شنیده باشد تداعی ذهنی نامطلوبی خواهد داشت.

در گذشته نواها و نغمات استفاده شده در تعزیه ایرانی آن قدر از نظر موسیقایی غنی بوده، که به نظر بعضی صاحبنظران موسیقی ، ضامن حفظ موسیقی ایرانی بوده است[2] و حتی نقل می شود که بعضی بزرگان موسیقی ایران از جمله ابوالحسن اقبال السلطان برای یادگیری و درس آموزی در مجالس تعزیه حضور می یافتند.[3]

4ـ برخورد کاسبکارانه

     یکی دیگر از آسیب عزاداریها برخورد کاسبکارانه با این مقوله است که از مصادیق بارز استنکال به اهلبیت(ع)  است. که در روایات، مورد نکوهش قرار گرفته است. هر چه تورم بالا می رود، قیمت را بالا می برند. امام صادق u فرمودند :

«من أراد الحدیث لِمَنفَعه الدنیا لم یکن له فی الاخره نصیب و من أراد به الاخره اعطاهُ الله خیر الدنیا و الاخره»[4]

«آن کس که حدیث ما  را برای منفعت دنیا بخواند ، در آخرت بهره ای ندارد و کسی که حدیث را برای دنیا و آخرت بخواند  خدا خیر دنیا و آخرت را به او عطا خواهد کرد.»

حضرت امام صادقu  فرمود :

« یا ابا النعمان لا تستأ کل بنا الناس فلا یزیدک الله بذلک الاّ فقراً.»

«از راه ما ارتزاق مکن که خداوند بر فقرت خواهد افزود.» این مربوط به آنان است که با معارف ، مدایح و مراثی اهلبیت (ع)همانند کالا برخورد
می کنند. 

حساب آنان که تنها برای خدا در عرصه ی نشر معارف و گسترش فضائل و مناقب اهلبیتu تلاش می کنند و مردم را از سرعشق به خاندان عصمت و طهارت پیوند می دهند، طبق تصریح  روایات معصومین از اینان جداست و اینان مورد نکوهش نیستند.

 5ـ شیوه عزاداری

      از دیدگاه اسلام«عزاداری و سوگواری» اهل بیت(ع)، می تواند در قالبها، فرم ها و ابزاری که در میان ملل و اقوام مختلف مرسوم بوده، محقق شود و به شیوه های گوناگون تجلّی یاب. این تا زمانی است که قالب ها؛ شکل ها، شیوه ها و گونه ها، به اصل پیام و محتوا لطمه وارد نسازد؛ بلکه به بهترین نحو پیام را در ذهن و جان مخاطب جای دهد. از این رو استفاده از شیوه های عزاداری که در زمان صدر اسلام نبوده(مانند زنجیر زنی، سینه زنی،تعزیه و ...) نه تنها بدعت در دین نیست؛ بلکه مددکار اسلام بوده و می تواند در حد خود، شعارهای عاشورا و اهل بیت(ع) را به گوش انسان معاصر رسانده و قلب او را به سمت باور بدان سوق دهد.

     در هر حال تأکید می کنیم که این ها تنها ابزارند نه بیشتر و باید همواره جنبه ی ابزاری آنها حفظ شود؛ نه آن که خدای ناکرده ابزار بر جان مسأله فائق آید! ابزارتنها پلی برای گذشتن و رسیدن به بن و مایه مطلب است و هیچ گاه هدف اولی نمی باشد. آنچه گاهی مشاهده می شود، متأسفانه همین قصه تلخ است که عده ای از روی نادانی، به ظاهر بیش از باطن اهمین می دهند و اصل موضوع را مغفول می گذارند.

     با توجه به حکمت عزاداری بر اهل بیت(ع) ـ به خصوص امام حسینu حدّ عزاداری را شرع و عقلاء تعیین می کنند. اگر عزاداری در شیوه هایی اجرا شود که شور را بر شعور غالب سازد و به نوعی موجب انحراف از فلسفه عزاداری گردد؛ خارج از حدود عزاداری مشروع، مقبول، موج‍ّه و معقول است. اگر قالبهای عزاداری به گونه ای باشد که عقلای جامعه، آن را تقبیح کرده، آن را موجب وهن مذهب و آموزنده های اصلی عاشورامی دانند، قطعاً حدّ غیرمجاز عزاداری خواهد بود.

     گفتنید اینکه شکل و صورت عزاداری، باید به گونه ای باشد که بتواند هسته و محتوای اصلی پیام عاشورا را به مردم ابلاغ کند و باور انسان ها را نسبت به آنها تقویت نماید، ولی اگر این ظاهر به صورتی درآید که نه تنها باطن و مغز را نشان ندهد، بلکه باعث گردد این مسأله و موضوع خدشه دار شود، شکل و صورت مناسبی نخواهد بود و این لباس بر قامت این تن رعنا، راست نخواهد آمد.

    به عنوان مثال قمه زنی ـ که یک گونه خاص عزاداری است ـ نه تنها شعارها و گفتارهای اصلی عاشورا را به درستی ابلاغ نمی کند؛ بلکه چنانچه مقام معظم رهبری فرمودند، موجب وهن قضیه ی کربلا می گردد و لذا غیر مجاز است.[5]

     امروزه در مجالس عزاداری، شاهد حرکت هایی از جانب مداح و مستمع هستیم که بیش تر جنبه نمایشی به خود گرفته و از هدف دار بودن و رعایت مسائل شرعی و عرفی در آن ها هیچ اثری به چشم نمی خورد، مثلاً به هنگام سینه زدن و شور خواندن، مشغول بالا و پایین پریدن می شوند که بیش تر این حرکت ها نمایشی بوده و چه بسا از هوای نفس آدمی نشأت گرفته می باشد.

ب ) آسیب های محتوایی، باطنی و ....

1ـ روضه های دروغ و بی اساس و تحریفات

     از عمده ترین ضعف ها، تحریف حقایق تاریخی، سیمای حوادث و چهره ی معصومین و اهلبیت(ع) است. گاهی کسانی به عمد و برای اغراض خاص ، دست به تحریف می زنند؛ گاهی هم ندانسته و بی اطلاع، از مطالب تحریف شده استفاده و آنها را بازگو می کنند و در نتیجه ، به فرهنگ عمومی جامعه و باورهای دینی مردم سرایت می دهند.

تحریف یعنی چه؟

      تحریف در زبان عربی از ماده ی حرف است، یعنی منحرف کردن چیزی از مسیر و وضع اصلی خود که داشته است یا باید داشته باشد. به عبارت دیگر تحریف نوعی تغییر و تبدیل است، ولی تحریف مشتمل بر چیزی است که کلمه ی تغییر و تبدیل نیست. شما اگر کاری کنید که جمله ای ، نامه ای، شعر و عبارتی آن مقصودی را که باید بفهماند، نفهماند و مقصود دیگری را بفهماند ، می گویند شما این عبارت را تحریف کرده اید.

انواع تحریف:

     تحریف انواعی دارد که مهمترین آن عبارت است از : تحریف لفظی و تحریف معنوی .

     تحریف لفظی این است که ظاهر مطلبی را عوض کنند، مثلاً از یک گفتار عبارتی حذف شود یا به آن عبارتی اضافه شود، و یا جمله ها را چنان پس و پیش کنند که معنی آن فرق کند، یعنی در ظاهر و در لفظ گفتار تصرّف کنند.  

     تحریف معنوی این است که در لفظ تصرف نمی شود، لفظ همان است که بوده ولی آن را طوری معنی می کنند که خلاف مقصد و مقصود گوینده است. مطابق مقصود شخصی است که تحریف کننده است نه مطابق مقصود گوینده .

     قرآن کریم کلمه ی تحریف را مخصوصاً در مورد یهودیها به کار برده و باملاحظه ی تاریخ معلوم می شود که اینها قهرمان تحریف در طول تاریخ هستند.

     عرضه ی دروغ در این عرصه ها آفت دیگر این مجالس است. این معضل از قدیم همواره بیانگر بخشی از جامعه مداحان بوده و در حقیقت میدانی بزرگ برای آزمایش تقوای مداح به حساب می آید.

     انتخاب اینکه شما با یک کلمه دروغ ، مجلسی را سر تا پا اشک و داد و فریاد کنید، یا  اینکه مقتل راست و مستند بخوانید و حتی یک قطره اشک از چشم کسی نریزد و شما صرفاً به وظیفه تان عمل کرده باشید، امتحانی است، بسیار بزرگ.

     به اعتقاد ما هدف وسیله را توجیه نمی کند. چون هدف مقدس است و این دردی است که صد سال قبل مرحوم محدث نوری در لؤلؤ و مرجان از آن نالیده و به نحو مبسوط در نکوهش دروغ و دروغگویی در عزاها سخن گفته و نمونه هایی هم آورده اند.

     شهید مطهری (ره) درباره ی این کتاب می گوید: « من خیال نمی کنم که در هیچ کتابی درباره ی دروغ به طور کلی به اندازه ای که در این کتاب بحث شده ، بحث شده باشد. چنین کتابی شاید در دنیا وجود نداشته باشد. کلام معصومین و نحوه برخورد و سلوک ایشان در هنگام مصیبت، اضطرار، غم، خشم، شادی و ... بسیار بسیار ظریف تر و دقیق تر از آن است که ما و امثال ما بتوانیم در چار چوب «زبان حال» به جای آن بزرگواران حرف بزنیم. » چون در هر صورت زبان حال نیز اثر خود را در ذهن شنونده می گذارد و حتی اگر بداند اینها واقعیات و مسلّمات تاریخی نیست و ساخته ی ذهن مداح است، بالاخره به مرور زمان در شکل گیری فضای ذهنی او نسبت به اولیای دین و قیام و نهضت عاشورا بسیار تأثیر گذار است . و این گونه است که ابعاد حماسی شخصیتی بزرگواری چون عقیله بنی هاشم زینب کبری (س) کم کم از روضه ها و مراثی حذف می شود؛ زیرا مداحی که زبان حال می خواند ، هیچ گاه درنمی یابد که چگونه می توان در عین زن بودن و سر تا پا عاطفه بودن، در عین مصیبت کشیدن و در زنجیر دشمن اسیر شدن، باز این همه بزرگ، حماسی و عزیزالنفس بود. در نتیجه در قالب زبان حال و روضه های جعلی و ساختگی ، این شخصیت بزرگوار را همچون یک زن معمولی مصیبت دیده ، معرفی می کند.

      مشکل بزرگ دیگر این است که مداح معمولاً در تکرار زبان حال، دیگر اشاره ای به زبان حال بودن مطالب ندارد و آن را نیز هم ردیف روضه ها و واقعیات تاریخی مطرح می کند و با این روش، بسیاری از این « زبان حال ها» که ساخته و پرداخته ی ذهن مداح است کم کم به صورت یک باور عمومی و جزیی از تاریخ عاشورا به حساب می آید.

     آنچه درباره حادثه عاشورا روی داده، بیشتر همان تحریف معنوی می باشد. از این رو، دروغهایی توسط برخی افراد بی اطلاع، یا کم اطلاع، یا افراد مغرض، در این حادثه عظیم و الهی و انسان ساز وارد گردیده، که برخی از آنها را یادآور می شویم.

1ـ آب آوردن حضرت ابوالفضل برای امام حسینu پای منبر علیu در مسجد.

2ـ ماجرای دیدار امام حسینu که همانند پادشاهان بر کرسی خود در شب عاشورا تکیه زده بود.

3ـ حضور لیلا مادر علی اکبر در کربلا که هیچ تاریخ نگاری آن را نقل نکرده است.

4ـ عروسی حضرت قاسم با یکی از دختران امام حسینu.

5ـ آمدن جعفر جنی به کربلا برای یاری کردن امام.

6ـ تعداد یک میلیون و ششصد هزار نفر سپاهیان عمرسعد.

7ـ مقدار روز عاشورا که گفته اند: هفتاد و دو ساعت به طول انجامیده است.

8ـ آمدن اسیران به کربلا در اربعین سال اول.

9‌ـ مراسم عزاداری برای تسلی دادن به حضرت زهرا (سلام الله علیها) است .

10ـ به هر طریق و شیوه ای که می شود و می توانید، باید مردم را بگریانید .

11ـ هر کاری که می خواهید انجام دهید، اما برای امام حسینu گریستید، همه گناهان شما آمرزیده می شود.

12ـ آمدن حضرت ابوالفضل روی دریا و نجات دادن زنی که متوکل او را به دریا انداخته بود.

13ـ مریضی امام سجادu به گونه ای که از حوادث کربلا بی اطلاع بوده است .

14ـ این که حسین بن علیu فدای گناهان امّت شده، و هدفش فقط نجات گناهکاران در قیامت است.

15ـ امام حسینu تعداد 300 هزار نفر از سپاهیان کوفه را کشته است.

16ـ امام حسینu با این کشته شدن، خود و یارانش را نفله کرد.

17‌ـ هر لحظه زنان و کودکان از خیمه ها بیرون می دویدند. و امام آنان را باز می گردانید.

18ـ ماجرای دزدی که قبایل را غارت می کرد، ولی با نشستن گرد و غبار زایران امام حسینu بر او، به بهشت رفت !

19ـ یکی از القابی که به امام سجادu می دهند، لقب امام بیمار است. که در مدارک اولیه وجود ندارد.

20ـ باید روضه خوان شور و غوغا به پا کند، اگر مجلس گرم نشود معلوم می گردد، بانی خلوص نداشته است!

21ـ آمدن شیر به صحرای کربلا به ویژه شب یازدهم محرم، که علیu بوده و به صورت شیر می آمده است !

22ـ این که امام حسینu مظلوم بوده و بی جهت کشته شده، و هیچ هدف و برنامه خاصی نداشته است.[6]

2ـ استفاده از اشعار نامناسب

     یکی از خصوصیات و لوازم مداح شدن در گذشته آشنایی با ادبیات ، شناخت شعر و تسلط بر نحوه اجرای اشعار مختلف بوده است. اما امروزه بعضی مداحان جوان این نیاز را در خود احساس نمی کنند و با پیاده کردن اشعار از روی نوار وCD  بر روی کاغذ و دوباره خوانی آنها، دیگر حتی نگاهشان به دیوانها و مجموعه های شعر نمی افتد.

     یکی از توصیه های مهم رهبر معظم انقلاب به مداحان ، اهمیت دادن به شعر و نخواندن اشعار سبک و ضعیف در مجالس است. حتی اگر آن شعر ضعیف با اخلاص و حالی خوش سروده شده باشد.

      عقل انسان نیز تأیید می کند که انسان برای مدح بهترین انسانها و شخصیتهای عالم باید از بهترین ابزار و وسایل استفاده کند که یکی از این ابزار و وسایل شعر است. امروزه در هیئتها ، بسیاری از چیزهایی که به عنوان شعر، مخصوصاً در قالب نوحه و شور خوانده می شود. حتی فاقد وزن، ردیف و قافیه صحیح است.

3ـ استفاده از گویش های کوچه بازاری و لهجه ی اهل باطل

    ظاهراً این به عنوان یک ارزش در بین مداحان مطرح شده که مداح باید داش مشدی گری و لوطی گری را در حد اعلای آن رعایت کند. این امر وقتی به چشم می آید که شما خارج از یک مجلس با شخصی از طیف مداحان برخورد داشته باشید.

    از مشخصات این نوع ادبیات استفاده از الفاظ سخیفی است که به هیچ وجه در شأن زبانی نیست که به ذکر حضرات ائمه  (ع)گویاست .

    حتی کُلفت کردن صدا نیز به تبعیت از همین فرهنگ و گویش در بین بسیاری از مداحان نوجوان و جوان باب شده است و حال آنکه این ادبیات هیچ گاه در بین بزرگان دینی ما و علمای سلف، سابقه و رواج نداشته و هر چه بوده  ادب ، قار و طمأنینه بوده است .

4ـ فاش خواندن مصیبت (خواندن عین مقتل )

     یکی دیگر از آسیب های محتوایی مداحی امروز ، این است که مداح، وقتی چند دقیقه محدود به روضه خوانی می پردازد ، روضه را اصطلاحاً مکشوفه می خواند، این امر شاید به این دلیل باشد که بر فن و هنر مرثیه خوانی مسلّط نیست. یک استاد صاحبدل و دل سوخته می تواند حتی با نقل مقدمات یک روضه، مانند وداع حضرت علی اکبرu با اهل حرم و مطالبی شبیه این، مجلس را به اوج برساند و به اصطلاح از مجلس اشک بگیرد. ممکن است کس دیگری برای گریاندن مستمع در همین روضه به فجیع ترین حالت ممکن حتی مقصود مقتل را از اصطلاح « ارباً اربا» هم تشریح کند و یا شعر آتشین و سنگین : « او می دوید و من می دویدم ...» که در سال فقط یک بار، آن هم در ظهر عاشورا ، آن هم اگر مجلسی اقتضا کرد، می شود یکی دو بیتش را خواند و دیگر هیچ نخواند!

5ـ محو شدن برخی سنتهای پسندیده

      در گذشته بین جامعه مداحان بعضی سنتهای پسندیده رواج داشته، از جمله خواندن قصاید پند آموز و یا خواندن متن یک روایت همراه با نوحه و توضیح مختصر که برای آماده تر شدن دلها و ایجاد هوشیاری و بیداری در مستمع، بسیار مفید بود.

   در بعضی مواقع نیز مجلس با مناجات آغاز می شده و به قول یکی از منبریان قدیمی تهران اول خودشان را آماده می کردند(به اصطلاح کیسه
می کشیدند)بعد برای امام حسینu گریه می کردند. این روزها به نظر می رسد که در بین مداحان جوان و امروزی این سنتهای نیکو در حال از بین رفتن است.

6ـ فراموش شدن ماهیت حقیقی و ناب عزا داری

     برای درک بهتر این موضوع کافی است سری به بهشت زهرا بزنید و بر سر قبری که تازه به خاک سپرده شده و اطرافیان او بر سر مزارش نشسته اند ، بروید و گریه و عزاداری آنها را با انواع و اقسام مدلهای سینه زنی پاپ و راک .... که این روزها مد شده و به کلی خالی از روح و باطن هستند مقایسه کنید. و حالات مصیبت زده ها را مقایسه کنید با حالات مداحی که در اوج مصیبت خواندن به تنظیم نبودن صدای میکروفن اعتراض می کند.

جنبش عاشورا به عنوان یک نهضت مقدس مذهبی و یک حرکت سیاسی از نوع انقلابی آن، پایدارترین جنبش در فرهنگ سیاسی شیعه است. این جنبش، نهضتی در جهت احیای احکام دینی، زدودن انحرافات دینی و سیاسی و جایگزین کردن حکومت علوی و امامتی به جای نظام اموی بود، با این همه، نگرش غالب شیعیان نسبت به نهضت، که بالقوّه، دارنده ی نیروی بیکران، جهت تهییج و تحریک توده های تحت ستم و القاء روحیه انقلابیگران و مبارزه با وضع موجود بود، تحت شرایط خاصی که به ویژه بعد از روی آمدن صفویان و در عصر قاجار پیش آمد، دچار تحول شد و پرداختن به جنبه های عاطفی و غیرسیاسی عاشورا برجستگی بیشتری یافت و عاشورا از روح سیاسی و حماسی خود خالی شد. علاوه بر این تحریفات زیادی توسط عوام و وعاظ و خطبای عوام زاده وارد فرهنگ عاشورا شد. از این رو مرحوم استاد شهید مطّهری با ارائه یک قرائت سیاسی و حماسی از عاشورا و در مواردی ارتباط دادن با شرایط زمان، قدم مهمی در جهت احیاء روح مبارزه و انقلاب در میان شیعه برداشت. ایشان با اشاره به برخی از تفاسیری که از حادثه کربلا ارائه شده است واقعه عاشورا و علت کشته شدن امام حسین ع را مبتنی بر یک دستور خصوصی تلقی کرده اند، می گویند:  « با این تفسیرها حادثه ی کربلا را از مکتب بودن خارج کرده ایم. وقتی که از مکتب بودن خارج کردیم دیگر قابل پیروی نیست. از اینجا ما حادثه را از نظر مفید بودن، عقیم کردیم. آیا خیانتی از این بالاتر هم در دنیا وجود دارد.»