عناصر هیئت مذهبی

    هیئت مذهبی شاکله ای است که از عناصر و اشکال گوناگونی تشکیل شده است.

   اولین عنصر:  « بانی» است . بانی کسی است که با توجه به اعتقادات دینی و مذهبی ، به صورت مادی و یا معنوی ، جسمی و یا روحی سرمایه گذاری می کند.

بانی می تواند سه گونه باشد ؛

   - خصوصی ( که در آن یک شخص متقبّل هزینه ها می شود ، مجری و کارگردان جلسه، خود می باشد و دیگر مسئولیتها بر عهده ی دیگران است.)

   - عمومی ( در اموری مانند وقف ، نذر و ... صندوقی نهاده می شود و یا شماره حسابی اعلام می گردد و یا به صورت ارسال دعوتنامه برای مردم بنای یک امر خیر گذاشته می شود.)

   - ارگانی (در یک امر، سازمان، مجموعه و یا ارگانی بانی می گردد.)

   دومین عنصر: واعظ، سخنران و خطیب است که یکی از ارکان تشکیل دهنده ی هیئت است.

   سومین عنصر: ذاکر (مداح ) است .

   چهارمین عنصر : شاعر است که سراینده ی مرثیه ها، اشعار و مدایح است .

   پنجمین عنصر: مستمع و مخاطب است که از اهداف اصلی یک هیئت، تأثیر گذاری بر روی مخاطب است.

   ملزومات: که اعم از وسایل مورد نیاز صوتی ـ تصویری ، عَلَم،کُتل، پرچم و… است، از دیگر عناصر است.

    خدمات: از قبیل پذیرایی ، تزئینات ، تبلیغات و … می تواند جزء عناصر هیئت باشد.

    پس هیئت و مجالس اهلبیت (ع) از یک ناحیه در معرض آسیب و آفت نیست. هر یک از ارکان ذکر شده اگر از هدف اصلی هیئت که احیای شعائر دینی است دور شود و مشغول به مسائلی گردد که از ضروریات دین نیست، می تواند آسیب زا باشد.

   اگر بانی بر جلسه ی خویش نظارت نداشته باشد و یا صرفاً برای حفظ ظاهر، اقدام به تشکیل جلسه کند و از خلوص لازم بهره مند نباشد ، ارکان دیگر را نیز تحت الشعاع قرار می دهد . به طور مثال خطیبی را که بانی، دعوت می کند، مدّاحی را که بر می گزیند و حتی نوع تبلیغات و خدمات او منشق از نیّات درونی اش خواهد بود.

    در مورد خطیب نیز باید گفت اگر ایشان بار علمی کافی نداشته باشد، نحوه ی جذب مخاطب و علوم مربوطه را نشناسد و یا از فنّ سخنوری و جلسه داری آگاه نباشد، نمی تواند با مخاطب ارتباط کامل برقرار کند و در نتیجه جلسه دچار خستگی، دلزدگی و دیگر آسیب های علمی ـ اخلاقی می گردد .

   مداح که در نوک پیکان و هدف واقع شده است از دیگر ارکان هیئت مذهبی است. شاید تأثیر گذاری زیاد مداح بر نسل جوان، این موضوع را بیشتر معطوف ذاکران و مداحان کرده است . که در فصل بعدی شرح این موضوع آمده است .

   شاعر به عنوان رکن چهارم ، ماده ی اصلی کار مداحان (مدح ، مرثیه ، شعر، نوحه سرود) را آماده می سازد و در اختیار مداحان قرار می دهد. حال اینکه چه نوع ماده ای را و با چه کیفیت و صحّت و سقمی ارائه می دهد، جای بررسی و تأمّل دارد. پس از جانب شاعران، آسیب می تواند جدّی باشد. از آنجایی که « مستمع صاحب سخن را بر سر ذوق آورد » ، نحوه ی حضور و کسب فیض مخاطب و مستمع می تواند نقش تعیین کننده ای در بهبود کار هیئت داشته باشد